...نیازمند افزایش مستمر جریان وجه نقدی است که توسط سرمایه گذاران جدید تامین می گردد0این سیستم محکوم به فروپاشی است زیرا در آمدها(در صورت وجود)همواره کمتر از مبالغ پرداختی به سرمایه گذاران خواهد بود0معمولاروند سیستم مبتنی بر ترفند پونزی توسط مراجع قانونی قبل از فروپاشی وبه دلایلی از قبیل مشکوک بودن فعالیت اقتصادی ویا فروش غیر قانونی اوراق بهادار تایید نشده متوقف می گرددبه نحوی که اضافه شدن سرمایه گذاران جدید باعث جلب توجه مراجع قانونی شده وصحت فعالیت اقتصادی توسط آنان ارزیابی می گردد0اما سرانجام سیستم زیر فشار وزن خود فرو می پاشدبعنوان مثال برنارد مدوف(Bernard Madoff)توانایی ترفند پونزی در فریب سرمایه گذاران حقیقی وحقوقی وحتی بازار بورس را برایمدت طولانی به اثبات رساند0استفاده از ترفند پونزی توسط مدوف به عنوان بزرگترین عملیات سرمایه گذاری فریبکارانه توسط یک نفر در تاریخ به ثبت رسیده است به نحوی که زیان ناشی از سرمایه گذاری قربانیان این کلاهبرداری بالغ بر21میلیارد دلار تخمین زده می شود که با درنظرگرفتن سود وعده داده شده به سرمایه گذاران این رقم به 8/64میلیارد دلار خواهد رسید0لازم به ذکراست که این روش تخمین در دادگاه رسیدگی به تخلفات مدوف مردود شناخته شده است0این روش توسط چارلز پونزی (Charles Ponzi)در دهه1920مورد استفاده قرار گرفت اما ابداع آن حتی به دهها سال قبل از تولد پونزی برمی گردد(به عنوان مثال چارلز دیکنز در رمان دوریت کوچک سال 1857چنین شیوه ای را شرح داده بود0)این روش برای اولین بار باعث کسب مبالغ بسیار زیادی در ایالات متحده گردیدوبه همین علت بسیار معروف شد0چارلز پونزی پس ازمهاجرت ازایتالیا به ایالات متحده در سال1903به فکراجرای تئوری خود براساس خرید و فروش تمبرهای پستی جواب قبول بین المللی افتاد که به زودی تبدیل به سیستمی جهت پرداخت سود به سرمایه گذاران جدید گردید0در این رابطه ذکر یک مثال خالی از لطف نیست ،فرض کنید دریک آگهی تبلیغاتی سودی غیرعادی مثلا معادل 20درصدبرای یک مدت کوتاه مثلا سی روز پیشنهاد گردد0این آگهی معمولا موجب فریب افرادی می شود که دانش اندکی در خصوص سرمایه گذاری و مفاهیم آن دارند0برای جلب توجه سرمایه گذاران از اصطلاحات و ساختارهای ذهنی خاصی استفاده می شود که در عین جذابیت از معنا ومفهوم مشخصی برخوردار نیستند مانند سرمایه گذاری در پروژه های زود بازده و سرمایه گذاری در پروژه های خارجی ،سپس سرمایه پذیر اقدام به فروش اوراق سرمایه گذاری به سرمایه گذاران جدید که اساسا قربانی تطمیع وفریب گردیده اند از طریق سوء استفاده از ناآگاهی آنها می نماید0بدون آگاهی از سود کسب شده توسط اشخاص دیگر،سرمایه گذاران کمی اقدام به سرمایه گذاری وآن هم در مقادیر جزئی خواهند کرد0سی روز بعد سرمایه گذار موفق به دریافت اصل سرمایه گذاری به علاوه 20در صد سود خواهد شد0در این نقطه سرمایه گذار ترغیب به سرمایه گذاری مجددوبا مبلغ بیشتر می گردد0همزمان این موضوع دهان به دهان گشته وسرمایه گذاران بیشتری در صدد قاپیدن فرصت استفاده از این در آمد غیر عادی برآمده ووعده چنین درآمدی آبشار گونه باعث جذب سرمایه گذاران دیگر می گردد0به هر صورت پرداخت سودبه سرمایه گذاران اولیه ازمحل سرمایه گذاری ورودی های جدید تامین می گرددنه ازمحل سود ناشی از سرمایه گذاری 0یکی از دلایلی که این ترفند در ابتدای کار به خوبی کار می کنداین است که سرمایه گذاران اولیه یعنی کسانی که درآمد وعده شده را دریافت کرده اند معمولا اقدام به سرمایه گذاری مجددوبا مبالغ بیشتر می نمایندبنابراین اداره کنندگان سیستم کمتر مجبور به پرداخت به افراد جدید گردیده ودر واقع تنها کافی است صورتحسابی مبنی برکسب در آمدبرای سرمایه گذاران ارسال وبه آنهانشان دهند که با نگهداری وسرمایه گذاری پول خود در سیستم چه میزان در آمد کسب کرده اند0همچنین در این سیستم سعی می شود تا برداشت ها از طریق پیشنهادهای جدید به سرمایه گذاران به حداقل برسد مثلا از طریق پیشنهادپرداخت سود بالاتر در نتیجه نگهداری طولانی تر سرمایه ،همچنین ترویج دهندگان این سیستم انتظار ایجاد گردش وجوه نقد جدیدی از طریق محدود کردن جابجایی سرمایه از یک سیستم به سیستم دیگر رادارند0اگر تعدادمحدودی از سرمایه گذاران اصرار به خروج وجه نقدشان از سیستم از طریق شرایط مجاز اعلام شده را داشته باشند معمولا در خواست آنها انجام شده واز این طریق امکان باز پرداخت وجوه سرمایه گذاری شده به سایر سرمایه گذاران القاء می شود0
عاقبت ترفند پونزی
1-اداره کنندگان سیستم به همراه تمام وجوه نقد باقیمانده ناپدید می گردندباتوجه به اینکه سیستم نیازمند سرمایه گذاریهای جدید برای ادامه بقاء خود می باشد،به محض اینکه سرمایه گذاری جدید متوقف یاکاهش یابد،سیستم زیر بار وزن خود شروع به فروپاشی می کندزیرا اداره کنندگان جهت پرداخت سود دچار مشکل گردیده اند،در این حالت معمولا هراس ناشی از دست رفتن سرمایه باعث هجوم سرمایه گذاران برای بیرون کشیدن پول گردیده وخود باعث از هم پاشیدن سریعتر سیستم می گردد0
عوامل موثر بر بازار مانند سقوط قیمت سهام نیز می توانند باعث شوند تا سرمایه گذاران تمام یا قسمتی از پول خود را مطالبه کنند0هر چند این حالت در اثر عدم اعتماد به سیستم نمی باشداما نتیجه آن باعث از هم پاشی زودتر از موعد سیستم می گردد0
از دیگر سیستمهای کلاهبرداری شبکه ای می توان به مواردی از قبیل سیستمهای هرمی (Pyramid Scheme)حباب سازی(Bubble)وسیستمی معروف به از پیتر سرقت کن تا پول پل را بدهی (Robbing Peter to pay paul) نام برد0
